ಶ್ರಾವಣದ ಎರಡನೇ ಶುಕ್ರವಾರ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತದ ಸಂಭ್ರಮ. ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ರಂಗೋಲಿ, ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತೋರಣ, ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ, ಪೂಜೆಯ ಸಿದ್ಧತೆ, ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ಸುವಾಸನೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಮನೆಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಹಬ್ಬದ ನಿಜವಾದ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಬೇಕು. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುಂದೆ ಒಡವೆ ಇಟ್ಟಾಗ ಹೊಳೆಯುವ ಮುಖ ನೋಡಲೇಬೇಕು!
ನಾನು ಗಮನಿಸಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅಲಂಕಾರ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಮಹಿಳೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹಬ್ಬ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀರೆ ಉಡಿಸುವುದು, ಹೂವು ಮುಡಿಸುವುದು, ಕುಂಕುಮ ಇಡುವುದು, ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ತೊಡಿಸುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಪೂಜೆಯ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಆಳವಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅನುಭವವಿದೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುಂದೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿನ್ನದ ಸರ, ಬಳೆ, ಉಂಗುರ, ಕಿವಿಯೋಲೆ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಅಲಂಕರಿಸಿದಾಗ ಮಹಿಳೆಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅದರ ಅರ್ಥ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಚಿನ್ನದ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಬರುವ ಸಂತೋಷವಲ್ಲ. ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಾನು ಹೊಂದಿರುವ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡುವ ಸಂತೋಷವೂ ಹೌದು.
ಒಂದು ಚಿನ್ನದ ಸರವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಹಾಕುವಾಗ ಆ ಸರ ಕೇವಲ ಆಭರಣವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಮದುವೆಯ ನೆನಪಾಗಿರಬಹುದು. ತಾಯಿ ಕೊಟ್ಟ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಗಂಡನ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿರಬಹುದು. ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂಪತ್ತಾಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡದೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು.
ಹೀಗಾಗಿ ಮಹಿಳೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಇಡುವಾಗ ಆಕೆ ಚಿನ್ನವನ್ನಷ್ಟೇ ಇಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ನೆನಪುಗಳನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾಳೆ.
ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಭದ್ರತೆಯ ಭಾವನೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಹಣ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯ ಒಂದು ಮಾನಸಿಕ ಭರವಸೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಮತ್ತು ಒಡವೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುಂದೆ ಹಣ ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಾಗ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಮನೆಯಲ್ಲೆಂದಿಗೂ ಕೊರತೆ ಬರಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಭವಿಷ್ಯ ಸಿಗಬೇಕು. ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರಬೇಕು. ಗಂಡ, ಮಕ್ಕಳು, ತಂದೆ ತಾಯಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷವಾಗಿರಬೇಕು. ಕಷ್ಟಗಳು ದೂರವಾಗಬೇಕು. ದುಡಿಮೆಗೆ ಫಲ ಸಿಗಬೇಕು.
ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಣಕ್ಕಿಂತ ಜೀವನದ ಭದ್ರತೆಯ ಬಯಕೆ ಹೆಚ್ಚು.
ನಾನು ನೋಡಿರುವಂತೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಮಾರಿಯೊಳಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಡುವ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆ ಆ ದಿನ ಹೊರತೆಗೆದು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಭರಣಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕಥೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಾಗ ಹಳೆಯ ದಿನಗಳು ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ. ಮದುವೆಯ ದಿನ, ತಾಯಿಯ ಮನೆ, ಮಕ್ಕಳ ಬಾಲ್ಯ, ಗಂಡನೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ದಿನಗಳು, ಕಷ್ಟದ ಸಮಯಗಳು, ಸಂತೋಷದ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಓಡಾಡುತ್ತವೆ.
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆಭರಣದ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಅದರ ನೆನಪಿನ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. ಅದು ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನವೂ ಹೌದು.
ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನೂ ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾಳೆ. ಯಾವ ಹೂವನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು, ಯಾವ ಸೀರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಯಾವ ಆಭರಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು, ಮುಖದ ಅಲಂಕಾರ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ತನ್ನ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ನೋಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡುವ ಆ ಕ್ಷಣವೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತೋಷ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಇದು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಹಳ ಸಹಜ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ಏನನ್ನಾದರೂ ಸುಂದರವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ತೃಪ್ತಿಯ ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರೀತಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ ಆ ಸಂತೋಷ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಾರದು. ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಿನ್ನವಿದೆ, ಅವರ ಪೂಜೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಅವರ ಅಲಂಕಾರ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೋಲಿಕೆ ಆರಂಭವಾದರೆ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಚಿನ್ನವಲ್ಲ. ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ನೆಮ್ಮದಿಯೂ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ. ಆರೋಗ್ಯವೂ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ. ಮಕ್ಕಳ ನಗು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ. ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಬಂಧವೂ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ. ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕುಟುಂಬವೂ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ.
ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸಿರುವುದು ಇದೇ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಬೇಕು. ಆದರೆ ಸಂಪತ್ತಿಗಿಂತ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ಮುಖ್ಯ. ದೊಡ್ಡ ಮನೆ ಇದ್ದರೂ ನೆಮ್ಮದಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಅರ್ಥ ಕಡಿಮೆ. ಚಿನ್ನದ ಒಡವೆಗಳಿದ್ದರೂ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ಚಿನ್ನದ ಹೊಳಪು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಅದಕ್ಕಾಗಿ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುಂದೆ ಚಿನ್ನ ಇಡುವಾಗ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿರುವ ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ನಮ್ಮನ್ನು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವರು ಯಾರು. ನಮ್ಮ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟವರು ಯಾರು. ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಾದವರು ಯಾರು. ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಇಂದು ಇರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಜನರ ಪರಿಶ್ರಮವಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನವಾಗಬೇಕು.
ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುಂದೆ ದೀಪ ಬೆಳಗಿದಾಗ ಮನೆಯ ಕತ್ತಲೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆ ದೀಪದ ಬೆಳಕು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೂ ಹೊಳೆಯಬೇಕು.
ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರೀತಿ, ಕೃತಜ್ಞತೆ, ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವವೇ ಮನೆಯ ನಿಜವಾದ ಅಲಂಕಾರ.
ಬರುವ ಶುಕ್ರವಾರ ಮನೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಣ ಮತ್ತು ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನನಗೆ ಅನಿಸುವುದು ಒಂದೇ.
ಅದು ಚಿನ್ನ ಕಂಡ ಸಂತೋಷವಲ್ಲ.
ಅದು ನನ್ನ ಮನೆ ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿ ಎಂಬ ತಾಯಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲಿ ಎಂಬ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಾಳಜಿ.
ನಾಳೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿರಲಿ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯ ಭರವಸೆ.
ಮತ್ತು ನನ್ನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಮೌನ ಕ್ಷಣ.
ಬಹುಶಃ ಇದೇ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹಬ್ಬದ ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯ.
